میرزا مهدیخان استرآبادی (میرزا محمدمهدیخان استرآبادی) از چهرههای مهم تاریخنگاری دوره افشاریه بود. او در استرآبادِ قدیم (گرگان امروزی) به دنیا آمد و فرزند محمدنصیر استرآبادی بود. تاریخ دقیق تولدش روشن نیست، اما در سده ۱۸ میلادی میزیست و در دوران افشاریه به اوج فعالیت رسید.
زندگی و جایگاه تاریخی
میرزا مهدیخان در آغاز دوران صفوی در دستگاه دیوانی فعالیت داشت و به دلیل توانایی زیاد در نویسندگی و انشا، بعدها وارد دربار نادر شاه افشار شد. او منشی مخصوص، وقایعنگار و از نزدیکان نادرشاه بود و بسیاری از لشکرکشیها و رخدادهای سیاسی آن زمان را از نزدیک مشاهده کرد. همین نزدیکی به دربار باعث شد نوشتههای او از منابع اصلی شناخت عصر نادری باشد.
آثار مهم
از مهمترین آثار او میتوان به این کتابها اشاره کرد:
تاریخ جهانگشای نادری: مشهورترین اثر او و یکی از منابع اصلی درباره زندگی، جنگها و حکومت نادرشاه افشار. این کتاب به دلیل حضور مستقیم نویسنده در بسیاری از وقایع، ارزش تاریخی زیادی دارد. درّه نادره: اثری ادبی ـ تاریخی درباره نادرشاه که با نثری سنگین و فنی نوشته شده است.
رسالهها و منشآت ادبی و دیوانی که نشاندهنده مهارت او در نثر فارسی و فن منشیگری است.
محل دفن در عطاآباد
درباره محل دفن میرزا مهدیخان در عطاآباد روایتهای محلی وجود دارد و در برخی مناطق آرامگاهی به او نسبت داده میشود؛ اما در منابع تاریخی معتبر و دانشگاهی، اطلاعات قطعی و یکسانی درباره اینکه آرامگاه او دقیقاً در عطاآباد باشد پیدا نمیشود. بعضی منابع حتی محل وفات او را اصفهان ذکر کردهاند.